Antalya ili 2024’te 16,9 milyon yabancı ziyaretçi ağırladı; bu bir rekordu ve en büyük kaynak ülkeler Rusya, Almanya ve Birleşik Krallık’tı (Hürriyet Daily News). Bodrum, Marmaris ve Fethiye’yi kapsayan Muğla, aynı yılın ilk on bir ayında 3,6 milyon yabancı ziyaretçiyi geçti. Yoğun aylarda Türkiye’ye gelen yabancıların üçte birinden fazlası Antalya’ya iner. Bu ziyaretçilere satış yapan tatil pazarları nisan civarında açılır, ekim civarında kapanır; sahte stokun çoğu İstanbul’da üretilir veya tamamlanır ve ilkbaharda güneye sevk edilir. Bu stoku ortadan kaldıran hukuki adımlar haftalar ile aylar arasında sürdüğünden sezonun işi ocakta başlar.

İlk nereye bakılır

Önce taranacak yerler Antalya kıyısı, Muğla kıyısı (Bodrum, Marmaris, Fethiye), İzmir ve Ege kıyısı ile bunları besleyen İstanbul çarşıları ve toptancı bölgeleridir. Uygulamada bu üç tür yer demektir.

  • Tatil beldesi çarşıları ve alışveriş sokakları. Antalya çevresinde Alanya, Side, Manavgat ve Kemer; şehir merkezinde Kaleiçi; Fethiye ve Hisarönü; Marmaris ve İçmeler; Bodrum merkez ve Turgutreis; Kuşadası; Çeşme ve Alaçatı. Bu kasabaların haftalık pazarlarında tanınmış markaları taşıyan giyim, çanta, ayakkabı, güneş gözlüğü ve saat tezgâhları sıra sıra dizilir. Aynı mal, yaya sokaklarında vitrini orijinal mağazaya benzetilmiş “taklit butiklerde” de satılır.
  • Arkalarındaki tedarik zinciri. Malın çoğu İstanbul’dan gelir: giyim ve deri için Laleli, Merter ve Osmanbey; ayakkabı için Bayrampaşa ve Zeytinburnu. Üretimin bir kısmı kıyıya taşınmıştır. 2024 tarihli bir uygulama değerlendirmesi, atölye ve depoların tatil illerine kaydığını ve satışların kışın daha düşük düzeyde sürdüğünü not eder (Gün + Partners).
  • Çevrimiçi. Tatil beldesi satıcıları Instagram ve TikTok’ta reklam verir; siparişi WhatsApp’tan alır, otele teslim eder. Ortada kaldırılacak bir ilan nadiren vardır. Yol test alımı, ardından Cumhuriyet savcılığıdır.

Takvim

  1. Ocak–mart: piyasa taramaları ve delil
  2. Şubat–nisan: bilinen satıcılara karşı suç duyuruları ve arama kararları
  3. Nisan–ekim: izleme ve takip işlemleri
  4. Kasım–aralık: dosyaların kapatılması ve gelecek yılın planı

Her aşamanın arkasında bir hukuki adım vardır; zamanlamayı turist akışı kadar mevzuat da belirler.

Ocak–mart: delil. Sezon dışı taramalar yıl boyu çalışan dükkânları ve gelecek sezonun stokunu tutan depoları bulur. Her hedef için fişli ve tarihli bir test alımı yapar; malı ve iş yerini fotoğraflar; adresi ve mümkünse ticaret unvanını kaydederiz. Malı markanın ürün tanıma kılavuzuyla karşılaştırır ve her biri için kısa bir yazılı teyit hazırlarız. Savcının ihtiyaç duyduğu dosya budur; alım ve fiş içermeyen şikâyet çoğunlukla iade edilir.

Şubat–nisan: şikâyetler ve arama kararları. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu md. 30 kapsamındaki suç duyurusu, ilçenin Cumhuriyet Başsavcılığına yapılır. Savcı sulh ceza hâkimliğinden arama ve el koyma kararı ister. Kasabalarda polis, kırsal ilçelerde ve kara yollarında jandarma aramayı yapar; malı teşhis etmek için biz de hazır bulunuruz. Tatil ilçelerindeki uygulama İstanbul’dakinden daha fazla değişkenlik gösterir. Bazı savcılar fatura ve test alımını yeterli sayar, bazıları önce polis raporu ister; bazı hâkimler İstanbul’da imzalanacak bir arama kararını reddeder. Redde itiraz aylar alabilir; şikâyetlerin nisandan önce yapılmasının nedeni budur. Bu dönemde hedef tezgâh değil depodur; depoda yapılan tek bir arama, mal kıyıya dağılmadan stoku ortadan kaldırır.

Nisan–ekim: takip. Tezgâha ulaşan stok kısa ve tekrarlı işlemlerle ele alınır: test alımları, tekrar eden satıcılara karşı şikâyetler, pazar günlerine göre zamanlanmış arama ve el koymalar. İki hukuki tarih yazı şekillendirir. Adli tatil 20 Temmuz–31 Ağustos arasındadır; ihtiyati tedbir ve ceza soruşturmaları dâhil ivedi işler sürer, duruşmalar ve hukuk davalarındaki çoğu adım durur. Kanun’un 163. maddesindeki hızlı imha usulü, muhafazası masraflı el konulmuş malın bilirkişi raporu sonrasında numune saklanarak imhasına imkân verir. Jandarma karakolunda el konulan malı koyacak yer olmadığında bu hüküm önem kazanır. Madde 30/7’yi de bilinçli kullanırız: malın kaynağını bildirip el konulmasını sağlayan satıcıya ceza verilmez. İstanbul’daki toptancının adını veren tezgâh sahibi, yerel bir dosyayı tedarik zinciri dosyasına çevirir.

Kasım–aralık: kayıt. Tatil beldesi satıcılarının çoğu kasımda dükkânı kapatır ve dükkân adresine tebligat yapılamaz. Sezonun dosyalarını bu yüzden kasımdan önce bitiririz. Bunlar imha kararları, sulh olan satıcılardan alınan cezai şartlı taahhütnameler ve gelecek yılın taramasını başlatacak ad ve adres listesidir.

Hazır olması gerekenler

İlk taramadan önce dört şey hazır olmalıdır: tescil belgeleri, vekâletname, test alımları için bir bütçe üst sınırı ve sahteliği teyit edebilecek, adı belli bir ürün sorumlusu. Daha somut olarak:

  • Fiilen satılan ürünleri kapsayan tesciller. Tatil beldesi taklitleri sınıf tanımaz; bir moda markası havluda, telefon kılıfında ve güneş gözlüğünde görülür. Cezai koruma markanın Türkiye’de tescilli olmasını gerektirir (md. 30/5). Sınıf listesindeki boşluk, arama kararında boşluk olur.
  • Erken düzenlenmiş vekâletname. Noter onayı, apostil ve tercüme dört ila altı hafta alır; nisanda istenen vekâletname haziranda hazır olur.
  • Ürün başına üst sınırı olan bir test alımı bütçesi ve neyin alınacağına dair bir kural (her ürün çeşidinden birer adet). Böylece dosya eksiksiz, masraf öngörülebilir olur.
  • Fotoğraftan iki iş günü içinde çalışan bir ürün teyidi. Yasal süreler bildirim tarihinden itibaren işler; numunenin size ulaşması ise bir hafta alabilir.
  • Sulh konusunda karar. Tatil beldesi satıcılarının çoğu karakolda sulh olur: imhaya rıza, imzalı taahhütname, tedarikçinin bildirilmesi. Neyi kabul edeceğinizi önceden belirleyin ki sahadaki temsilci dosyayı aynı gün kapatabilsin.

Sonraki adım

Taramaları ilk çeyreğe planlayın, suç duyurularını sezon açılmadan yapın, yaz boyunca kısa işlemlerle ilerleyin ve dosyaları aralığa kadar kapatın. Bu takvimi kıyılarda ve onları besleyen İstanbul bölgelerinde Piyasa denetimi ve el koyma hizmetimiz kapsamında yürütürüz.