Türkiye’de pazaryerleri için 1 Ocak 2023’ten bu yana, tescilli markayı ihlal eden ilanlara karşı yasal bir bildir-kaldır usulü vardır; başlıca pazaryerleri eksiksiz bir şikâyet üzerine ilanı 48 saat içinde kaldırır. Trendyol, Hepsiburada, Amazon.com.tr ve Meta bunun üzerine kendi hak sahibi programlarını da işletir. Bu yazı nereye bakılacağını, bildirimin her platformda nasıl işlediğini, nelerin hazırlanacağını ve yeni adla geri dönen satıcıya karşı hukuka uygun olarak ne yapılabileceğini ele alır.
Nereye bakılır
Trendyol, Hepsiburada, n11, Amazon.com.tr, Çiçeksepeti, Dolap ve Sahibinden; sosyal medyada Instagram, TikTok, Facebook Marketplace ve Telegram satıcıları.
Trendyol açık farkla en büyük pazaryeridir. İkinci el uygulaması Dolap’ta “az kullanılmış” diye sunulan çanta ve spor ayakkabı taklitleri görülür. Sahibinden, geniş bir ikinci el bölümü olan ilan sitesidir. Instagram ve TikTok’ta tatil beldesi dükkânları ve toptancı bölgesi satıcıları reklam verir; profilde çoğunlukla bir WhatsApp veya Telegram numarası vardır, kaldırılacak bir ilan yoktur. İlk iş, bütün bu mecraları her hafta marka adı, model adı ve satıcıların filtreleri aşmak için kullandığı Türkçe yanlış yazımlarla taramaktır.
Bildirim her platformda nasıl işler
Hukuki çerçeve. 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, 2022’de 7416 sayılı Kanun’la değişti. Kanun’u, Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı ve Elektronik Ticaret Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik tamamlar (Resmî Gazete, 29 Aralık 2022; yürürlük 1 Ocak 2023). İkisi birlikte, pazaryerlerinde fikri ve sınai mülkiyet ihlalleri için bir bildir-kaldır usulü öngörür (Yönetmelik md. 12–14). Usulün ana hatları şöyledir:
- Hak sahibi şikâyetini pazaryerinin kendi şikâyet sistemi, noter veya kayıtlı elektronik posta (KEP) yoluyla iletir.
- Şikâyette TÜRKPATENT tescil belgesi (veya hakkı gösteren başka bir belge), şikâyetçinin kimlik ve iletişim bilgileri, ihlalin gerekçesi ve delilleri ile ilanın internet adresi bulunur.
- Pazaryeri, eksiksiz şikâyetten itibaren 48 saat içinde ilanı kaldırır; satıcıya ve şikâyetçiye bildirir.
- Satıcı, malın ihlal oluşturmadığını gösteren belgelerle (örneğin yetkili distribütör faturası) itiraz edebilir. İtiraz haklıysa ilan 24 saat içinde yeniden yayımlanır. Yeni delil içermeyen tekrar şikâyet işleme alınmaz.
Danıştay, Mayıs 2023’te, iptal davası sürerken Yönetmelik’in 12–14. maddeleri dâhil bazı hükümlerinin yürütmesini durdurdu. Kanun’daki ihlal içeriğini kaldırma yükümlülüğü sürer ve platformlar 48 saat uygulamasını korudu (Gün + Partners, Nisan 2025). Bunun dışında yer sağlayıcılar, 5651 sayılı Kanun md. 5 uyarınca haberdar edildikleri hukuka aykırı içeriği kaldırmakla yükümlüdür. Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi de Sınai Mülkiyet Kanunu md. 159 kapsamında ihtiyati tedbirle, ihlal eden siteye veya sayfaya Türkiye’den erişimin engellenmesine karar verebilir. Bağımsız web siteleri ve yanıt vermeyen platformlar için izlenecek yol budur.
Trendyol. Şikâyet, markanın hak sahibi kanalı (tescil belgesi ve vekâletnamenin dosyada olduğu bir marka hesabı) ya da genel fikri mülkiyet şikâyet formu üzerinden iletilir. Trendyol’un kendi kuralları, satıcıların başka markaların işaretlerini, görsellerini, tasarımlarını veya patentlerini izinsiz kullanmasını yasaklar. Kuralı ihlal eden mağaza gerekçesi bildirilerek askıya alınır, sorun giderilince yeniden açılır; aynı sorundan üçten fazla askıya alınan mağaza kalıcı olarak kapatılır (KP Law, WTR 2023). Eksiksiz bildirime yanıt genellikle 48 saat içinde gelir. Aynı satıcıdan yapılan test alımları, ilan yerine mağazanın kapatılması talebini güçlendirir. Dolap aynı şikâyet yolunu kullanır.
Hepsiburada ve n11. İkisi de tescil belgesi ve vekâletnameyle desteklenen e-posta veya form yoluyla şikâyet kabul eder. İkisinin satıcı askıya alma politikası da Trendyol’unkine benzer. İlk şikâyette hak sahipliği belgesi, sonrakilerde referans numarası istenir.
Amazon.com.tr. Marka Kaydı (Brand Registry) için tescilli bir marka gerekir; başvuru aşamasındaki marka kabul edilmez. Türkiye, kabul edilen tescil ofisleri arasındadır. Kayıttan sonra ilanlar “İhlal Bildir” aracıyla ele alınır. Transparency ve Project Zero programları Türkiye mağazasında da sunulur.
Instagram ve Facebook. Meta’nın marka ve sahte ürün için fikri mülkiyet bildirim formları gönderileri, reklamları, hesapları ve Marketplace ilanlarını kapsar. Meta, eksiksiz bildirimlerin genellikle bir gün içinde sonuçlandırıldığını belirtir. Meta’nın arama ve bildirim aracı Brand Rights Protection, tescilli marka sahiplerine açıktır; Facebook ve Instagram’da görsel veya metinle arama yapıp toplu bildirim göndermeyi sağlar (Meta).
TikTok. Fikri mülkiyet bildirim formu videoları ve hesapları kapsar; TikTok Shop ilanları için ayrı bir Fikri Mülkiyet Koruma Merkezi vardır. İkisi de tescil numarası, ülke ve belge ister.
Telegram ve WhatsApp. Hak sahibi programı yoktur. Telegram açık kanallardaki kötüye kullanım bildirimlerini işler. Kapalı gruplara ve WhatsApp numaralarına yalnızca test alımıyla ulaşılır. Test alımı bir banka hesabı veya teslimat adresi verir; ceza yolu oradan açılır.
Hazırlanması gerekenler
- Yetkili satıcı listeniz
- Ürün kataloğu
- Platformlardaki marka kayıt (brand registry) hesaplarınıza erişim
- Türkiye tescil belgeleri (Türkçe tercümeleriyle) ve bildirimi yapacak kişi için vekâletname
- Her ürün grubu için kısa bir “nasıl ayırt edilir” sayfası; platformlar artık yalnızca yetkisiz satışı değil, ürünün neden sahte olduğunu da sorar
- Bir kayıt şablonu: platform, satıcı adı, mağaza numarası, ilan adresi, bildirim tarihi, kaldırılma tarihi, referans numarası
Yetkili satıcı listesi göründüğünden önemlidir. Türk platformları taklitlere karşı hızlı hareket eder; dağıtım ağınız dışında satılan orijinal ürün ilanlarını ise kaldırmaz. İkisini karıştıran bir şikâyet, gerçekten önemli olanları yavaşlatır.
Tekrar eden satıcılar
Pazartesi ilanı kaldırılan satıcı salı günü yeni mağaza açabilir. Bunu durduran adımlar sırayla şöyledir:
- Mağaza düzeyinde şikâyet. İki üç kaldırmanın ardından platformdan mağazanın tümünü askıya almasını isteriz; platformun kendi tekrar eden ihlal kuralına atıf yapar, kaldırma referanslarını ekleriz.
- Satıcının tespiti. Pazaryerleri satıcılarını doğrulamak ve mağaza sayfasında satıcının ticaret unvanını, MERSİS veya vergi numarasını ve adresini göstermek zorundadır. Bu bilgi, test alımı ve alımın oluşturduğu faturayla birlikte gerçek bir işletmeyi tanımlar.
- Noter ihtarnamesi. Satışın belirli bir süre içinde durdurulmasını isteyen noter ihtarnamesi az masraflıdır ve ileride kullanılacak imzalı bir kayıt oluşturur.
- Suç duyurusu. Sahte ürün satmak, depolamak veya satışa sunmak Sınai Mülkiyet Kanunu md. 30 kapsamında suçtur; savcı faturadaki adreste arama yapılmasına karar verebilir. Tedarikçiyi bildiren satıcıya ceza verilmez (md. 30/7). Bir Instagram dükkânından toptancıya çoğu zaman bu yolla ulaşılır.
- İhtiyati tedbir. İlanı yeniden yayımlamayı sürdüren bir şirkete karşı fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinden alınan tedbir kararı platformlara tebliğ edilir. Platformlar böylece o satıcıyı reddetmek için dayanacakları bir mahkeme kararına sahip olur.
Tespitin hukuki sınırları vardır ve bu sınırlar satıcı kadar sizi de korur. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile Türk Ceza Kanunu’nun kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi ve ele geçirilmesine ilişkin hükümleri (md. 135 ve 136) burada belirleyicidir. Platformlar, kargo şirketleri ve bankalar hesap sahibini yalnızca savcıya veya mahkemeye açıklar, markaya açıklamaz. Kimlik gizleyerek bilgi almak, veri satın almak veya özel profilleri taramak markayı ve temsilcilerini sorumlulukla karşı karşıya bırakır; elde edilen delili de sakatlar. Hukuka uygun yollar yeterlidir: açık mağaza bilgileri, test alımları, teslimat adresleri, ticaret sicili sorguları ve şikâyetten sonra savcının yetkileri.
Sonraki adım
Trendyol, Amazon.com.tr ve Meta’daki hak sahibi hesaplarını ihtiyaç doğmadan önce açın. Bütün platformlar için tek bir kayıt tutun ve bir satıcının ilan kaldırmadan suç duyurusuna geçeceği eşiği belirleyin. İzlemeyi, bildirimleri ve mağaza kapatma talebinden suç duyurusuna uzanan adımları Çevrimiçi marka koruması hizmetimiz kapsamında yürütürüz.